Tema - Srbija

Kako energetske oznake štede energiju i novac

Upravo tu važnu ulogu ima EU energetska oznaka – jednostavan, prepoznatljiv i pouzdan alat koji već decenijama usmerava građane ka racionalnijoj potrošnji energije i nižim računima – navodi se na sajtu BEUC-a koji se ovih dana, pred početak 2026. godine, bavi i ovom problematikom. Kako navode njihovi stručnjaci, energetsko označavanje, zajedno sa pravilima ekodizajna, predstavlja jednu od najuspešnijih politika Evropske unije. Prema podacima ove potrošačke organizacije, ove mere su do 2020. godine doprinele ostvarenju čak četvrtine ukupnih ciljeva smanjenja emisija gasova sa efektom staklene bašte, kao i skoro polovini ukupnih ušteda energije u odnosu na 1990. godinu. Očekuje se da će do 2030. godine, zahvaljujući ovim politikama, potrošnja energije u EU biti smanjena za gotovo 20 odsto u odnosu na scenario bez energetskog označavanja.

– Za potrošače, koristi energetske oznake su vrlo opipljive. Izbor aparata sa visokom energetskom klasom može doneti uštede od nekoliko stotina evra godišnje. Istraživanje BEUC-a iz 2023. godine pokazuje da su domaćinstva tokom energetske krize 2022. mogla da uštede i do 2.450 evra godišnje, ukoliko su koristila uređaje najviših energetskih razreda, navode na ovom sajtu. Najveći deo tih ušteda odnosi se na sisteme grejanja i osvetljenje – prelazak sa halogenih sijalica na LED tehnologiju značajno smanjuje potrošnju električne energije. Ipak, ni manji kućni aparati nisu zanemarljivi: frižideri, mašine za pranje veša, televizori i drugi uređaji zajedno čine oko 15 odsto ukupnih godišnjih ušteda, što u proseku iznosi oko 100 evra manje na računima za struju. Jedan od razloga uspeha energetske oznake jeste visok nivo poverenja koje uživa među potrošačima. Čak 93 odsto građana EU prepoznaje energetsku oznaku, dok se njih 79 odsto oslanja na nju prilikom kupovine novog uređaja. Jasan raspored boja – od zelene do crvene – omogućava brzu i laku procenu energetske efikasnosti, bez potrebe za dodatnim objašnjenjima.

– Istovremeno, obavezno isticanje oznake u prodavnicama i na onlajn platformama deluje kao snažan pritisak na proizvođače da razvijaju efikasnije, trajnije i održivije proizvode. Tako energetska oznaka ne utiče samo na ponašanje potrošača, već i na celokupno tržište kućnih aparata – navode na sajtu BEUC-a.

Smatra se da EU energetska oznaka ostaje jedan od najjačih alata za zaštitu potrošača – pomaže građanima da štede novac, smanje potrošnju energije i istovremeno doprinesu klimatskim ciljevima. Uz bolju vidljivost, brže prilagođavanje i strožu kontrolu, ovaj sistem može postati još snažniji oslonac održive potrošnje u Evropi – navode evropski stručnjaci.